Vacib qayda — sistem necə işləyir
İxtisas seçimi imtahan nəticələri və qabiliyyət imtahanları başa çatdıqdan sonra aparılır. 2026-da bakalavriat üzrə əsas ixtisas seçimi 12–19 avqust (saat 23:59-dək) internet vasitəsilə keçirildi. Ərizədə müsabiqə şərtini ödədiyin qrup(lar) və altqrup(lar) üzrə 15-dək ixtisas kodu yaza bilərsən.
Yerləşdirmə müsabiqə əsasında və ərizədəki ixtisasların ardıcıllığı nəzərə alınmaqla aparılır: balın yuxarıdakı ixtisas üçün kifayət edirsə, ora yerləşirsən; etmirsə, növbəti sıraya baxılır. Keçid balı əvvəlcədən sabit deyil — həmin il o ixtisası seçənlərin balları və plan yerlərinin sayı ilə formalaşır. Bütün abituriyentlər üçün eyni avtomatik proses işləyir.
Nəticə: 1-ci yerə ürəyin olan ən yüksək hədəfini yaz. Aşağı yerlərə isə real ehtimalla əldə edə biləcəyin ixtisasları yerləşdir.
Mərhələ 1 — Ərizə vermədən əvvəl hazırlıq
Sistemə daxil olmadan əvvəl bunları hazırla:
- DİM şəxsi kabinetinə giriş məlumatları — ərizə DİM-in elektron sistemində doldurulur.
- İmtahan nəticən — yekun bal, qrup/altqrup, fənlər üzrə ballar.
- "Abituriyent" jurnalının 4 saylı buraxılışı — ixtisasların kodları və plan yerləri burada verilir.
- Hədəf ixtisasların uzun siyahısı — 20-30 variant; sonra onu 15 koda endirəcəksən.
- Müsabiqə şərtləri — hər ixtisas üçün DİM-in müəyyən etdiyi minimum bal şərtini ödədiyini yoxla.
Hədəf ixtisasları sec.az-ın ixtisas kataloqundan seçə, hər biri üçün keçid balı tarixçəsini Keçid balları səhifəsindən yoxlaya bilərsən. Pulsuz məsləhət lazımdırsa, DİM-in "Abituriyent Məsləhət Mərkəzləri" (ali təhsil müəssisələrində, regional bölmələrdə və rayon təhsil sektorlarında) ərizənin doldurulmasında kömək edir.
Mərhələ 2 — İxtisas siyahısını qruplaşdır
Uzun siyahıdakı ixtisasları üç qrupa böl:
Hədəf qrupu (3-4 ixtisas)
Balının "çətin amma mümkün" düşdüyü ixtisaslar. İlk yerlər bunlara ayrılır.
Realistik qrupu (6-8 ixtisas)
Balının rahat çatdığı, sevdiyin, "minimum bunlardan birinə düşməliyəm" ixtisaslar.
Ehtiyat qrupu (3-4 ixtisas)
Bal gözlədiyindən aşağı sayılsa belə yerləşə biləcəyin dayaq nöqtələri. Ödənişli yerlər də burada.
Limit 15 kod olduğu üçün hər yer dəyərlidir. Eyni ixtisası həm dövlət sifarişi, həm də ödənişli yazmaq istəsən, o, 2 yer tutur — bunu planlamada nəzərə al. Az ixtisas yazanda bal sərhəddə olarsa yerləşməmək riski artır, ona görə 15 yerin hamısından düşünülmüş şəkildə istifadə etmək adətən məntiqlidir.
Mərhələ 3 — Sıralama məntiqi
Sıralamanı qurarkən üç qaydanı yadda saxla:
- İstədiklərini yuxarıya, məcburiyyətdən qoyduqlarını aşağıya. Sıra sənin üstünlüyünü əks etdirməlidir.
- "Pulsuz arzu" → "Pulsuz reallıq" → "Ödənişli arzu" → "Ödənişli reallıq" ardıcıllığı ən geniş yayılmış yanaşmadır. Birinci yerlərə pulsuz hədəfləri, ortalara realistik pulsuzları, sonra ödənişliləri yaz.
- Eyni ixtisas müxtəlif universitetlərdə ayrı koddur. "Maliyyə — UNEC" və "Maliyyə — ADA" iki ayrı seçimdir və hər biri 15 yerdən birini tutur.
Misal — II qrup, 580 ballıq abituriyent
Mötərizədə 2025-ci ilin dövlət sifarişli keçid balı verilib (sec.az keçid balları).
- Maliyyə — UNEC (dövlət sifarişi, 605.6) — ehtimal aşağı, amma arzu
- İqtisadiyyat — UNEC (dövlət sifarişi, 593.8)
- Biznesin idarə edilməsi — UNEC (dövlət sifarişi, 581.5) — sərhəddə
- Beynəlxalq ticarət və logistika — UNEC (dövlət sifarişi, 560.8)
- Mühasibat — UNEC (dövlət sifarişi, 558.4) — bal rahat çatır
- Maliyyə — UNEC (ödənişli) — ödənişli ehtiyat
- ...
Birinci sırada arzu — qəbul olmasan da "kaş yazaydım" hissi qalmır. Ortada realistik seçimlər — ehtimal yüksəkdir. Sonda ödənişli — son ehtiyat. Keçid balları hər il dəyişir, ona görə bu rəqəmlər yalnız istiqamət üçündür.
Mərhələ 4 — Elektron ərizəni doldurmaq
"Abituriyentin elektron ixtisas seçimi ərizəsi"ni doldurarkən:
- Hər seçim üçün ixtisas kodunu daxil et və dövlət sifarişi və ya ödənişli əsasla oxumaq istədiyini qeyd et.
- Hər iki müsabiqədə iştirak etmək istəyirsənsə, həmin ixtisasın kodunu iki dəfə daxil et — birinin qarşısında dövlət sifarişi, digərinin qarşısında ödənişli.
- Ərizəni təsdiq etməyi unutma — kodlar ərizəyə daxil edilib təsdiq olunmalıdır.
- Dövlət hesabına artıq ali təhsil almısansa, dövlət sifarişli yerləri seçə bilməzsən — dövlət hər təhsil səviyyəsində yalnız bir dəfə pulsuz təhsil təmin edir.
- Təsdiqdən əvvəl siyahını ayrıca yaz və ya ekran görüntüsünü saxla — yoxlamaq asanlaşır.
- Müddətin son saatlarını gözləmə — son gün sistem daha yüklü olur. 1-2 gün əvvəl bitir.
Mərhələ 5 — Təsdiqdən əvvəl yoxlama
Təsdiq düyməsini basmadan əvvəl bu 9 nöqtəni keç:
- Hər ixtisasın düzgün universitetdə olduğunu yoxla (eyni adlı ixtisas bir neçə universitetdə var).
- Hər kodun düzgün əsasla qeyd olunduğunu yoxla (dövlət sifarişi / ödənişli).
- Birinci yerdəki ixtisas doğrudan da arzundur?
- Sonuncu yerdəki ixtisas yerləşsən oxumağa razı olduğun ixtisasdır?
- Eyni kod eyni əsasla təsadüfən iki dəfə yazılmayıb?
- Hədəf ixtisasın qrupu imtahan verdiyin qrupla uyğundur? (III qrupda imtahan vermisənsə, IV qrupun tibb ixtisasını yaza bilməzsən)
- Hər ixtisas üzrə minimum bal şərtini ödəyirsən?
- Ərizə sadəcə doldurulmayıb, təsdiq olunub?
- Kodların sayı 15-i keçmir və siyahıda ehtiyat seçimlər var?
Bu 9 yoxlama 30 dəqiqəlik işdir, amma səhv ərizə səbəbindən itən bir ilin qarşısını ala bilər.
Tipik səhvlər
- Yalnız 3-5 ixtisas yazmaq. Sıra qısaldıqca risk artır — bal sərhəddə olsa, yerləşməmək ehtimalı yüksəlir.
- Ehtiyat ixtisası unutmaq. Bütün siyahını rəqabətli ixtisaslarla doldurmaq, balın bir az çatmaması halında yer qalmamasına gətirir.
- Sıralamanı "şöhrət" əsasında qurmaq. Yalnız ad xatirinə yazılmış ixtisas sənin həqiqi üstünlüyünü əks etdirmir.
- Universiteti unutmaq. Eyni ixtisas Bakı və regionlardakı universitetlərdə fərqli keçid balına malikdir; oxumaq istəmədiyin universitetdəki ixtisası yazmaq, qəbul olanda peşmançılığa səbəb olur.
- Pulsuz yerə düşməyi zəmanətli saymaq. Eyni ixtisasın ödənişli variantını da əlavə etmək ehtiyat təbəqəsi yaradır.
- Son saata saxlamaq. İnternet kəsilə, sistem yavaşlaya bilər. 24-48 saat əvvəl bitir.
Əsas yerləşdirmədən sonra
- Boş qalan yerlər. Əsas yerləşdirmədə yerləşməyənlər üçün boş qalan plan yerlərinə ayrıca ixtisas seçimi keçirilir (2026-da 28 avqust – 2 sentyabr). Bu mərhələdə kolleclərin ixtisaslarını da seçmək olur.
- Əlavə müsabiqə. Ödənişli yerə qəbul olunanlar arasında istifadə olunmamış dövlət sifarişli yerlərə imtahan balına görə əlavə müsabiqə aparılır — 2025-də bu yolla 584 tələbə ödənişsiz təhsilə keçdi.
Mənbələr
Əlaqəli oxu
Tez-tez verilən suallar
İxtisas sayı limiti var?
Bəli. 2026-da abituriyent müsabiqə şərtini ödədiyi qrup(lar) və altqrup(lar) üzrə 15-dək ixtisas kodu yaza bilərdi. Eyni ixtisası həm dövlət sifarişi, həm ödənişli yazsan, bu 2 kod sayılır.
Sıralama nə qədər vacibdir?
Yerləşdirmə müsabiqə əsasında, ərizədəki ardıcıllıq nəzərə alınmaqla aparılır: balın yuxarıdakı ixtisasa çatırsa ora yerləşirsən, çatmırsa növbətiyə baxılır. Ona görə birinci yerə ən çox istədiyin ixtisası, sonuncu yerə ehtiyat seçimləri yaz.
Pulsuz və ödənişli yeri necə seçim?
Hər kodun qarşısında dövlət sifarişi və ya ödənişli əsasla oxumaq istədiyini qeyd edirsən. Eyni ixtisas üzrə hər iki müsabiqədə iştirak etmək üçün kodu ərizəyə iki dəfə daxil et — birində dövlət sifarişi, digərində ödənişli.
Ərizə göndərildikdən sonra dəyişiklik mümkündür?
İxtisasların kodunu, sayını və ardıcıllığını ixtisas seçimi müddətində özün müəyyən edirsən (2026-da 12–19 avqust, 23:59-dək). Müddət bitdikdən sonra ərizəni dəyişmək olmur, ona görə son saatları gözləmə.
İxtisas sırasını sec.az necə kömək edə bilər?
sec.az-da öz balını və hədəfini daxil edirsən, AI tövsiyə motoru hansı ixtisasların əlçatan, hansılarının yüksək rəqabətdə olduğunu və hansını ehtiyat siyahısına yazmağın mənalı olduğunu göstərir.
Ödənişli yerə düşsəm kredit götürə bilərəm?
Bəli. Dövlətin Təhsil Tələbə Krediti Fondu təhsil haqqı üçün kredit verir: sosial tələbə krediti illik 2%, standart tələbə krediti 6% faizlə. Şərtləri və müraciət tarixlərini fondun rəsmi saytından (ttkf.edu.az) yoxla.
Sıralamanı sec.az ilə qur
Balını və hədəf ixtisaslarını daxil et — AI sənə optimum sıralamanı, ehtiyat təbəqələrini göstərsin.
İxtisas seçimi testinə başla →