Ana səhifəBlog › Bal hesablama qaydası 2026
Bələdçi · 10 dəq oxu

Bal hesablama qaydası 2026 — addım-addım bələdçi

DİM qəbul balı dörd komponentdən qurulur: test balı, attestat balı, qrup-spesifik əmsallar və imtiyazlar. Hər birini ayrıca açıb göstəririk ki, öz balınızı kalkulyatorsuz qiymətləndirə biləsiniz.

Qısa cavab

Yekun qəbul balınız bu formula ilə hesablanır:

Qəbul balı = Test balı (maks. 700) + Attestat balı + İmtiyaz balı

Test balı fənn nəticələrinizdən, attestat balı orta məktəb qiymətlərindən, imtiyaz balı isə qanunvericiliyə əsasən əldə edilən əlavə üstünlüklərdən gəlir. Aşağıda hər birini ayrıca izah edirik.

1. Test balı necə hesablanır?

DİM imtahanı dörd qrup üzrə (I, II, III, IV) keçirilir. Hər qrupun fənn paketi və bal bölgüsü fərqli olsa da məntiq eynidir: hər düzgün cavab müsbət bal verir, səhv cavab isə müəyyən qədər bal çıxır (mənfi balama). Boş buraxılan suallar 0 bal hesablanır.

Qruplar üzrə fənn yığını

  • I qrup — Riyaziyyat, Fizika, Kimya/İnformatika; mühəndislik və texniki ixtisaslar üçün.
  • II qrup — Riyaziyyat, Coğrafiya, Tarix; iqtisadiyyat, idarəetmə, hüquq, beynəlxalq münasibətlər üçün.
  • III qrup — Ədəbiyyat, Tarix, Xarici dil; humanitar, jurnalistika və müəllimlik istiqamətləri üçün.
  • IV qrup — Biologiya, Kimya, Fizika; tibb, biologiya və əczaçılıq ixtisasları üçün.

Maksimum test balı

Test hissəsindən maksimum 700 bal toplamaq olur. Bu balın daxilindəki bölgü fənlər üzrə təxminən bərabərdir, amma əsas fənn (məsələn I qrupda Riyaziyyat) digərlərindən bir qədər ağır əmsal daşıyır. Dəqiq əmsalları DİM hər il imtahan kitabçasında elan edir.

2. Attestat balı və orta məktəb qiymətləri

Yekun balın bir hissəsi orta məktəbdə aldığınız attestat qiymətlərindən gəlir. Bu, eyni testi yazan iki abituriyentdən "məktəb sabit yaxşı oxuyanın" üstünlük qazanmasını təmin etmək üçün nəzərdə tutulub.

  • Attestatdakı bütün qiymətlərin orta həddi (5-lik və ya 100-lük şkala üzrə) götürülür.
  • Orta hədd DİM tərəfindən elan olunan əmsallarla bal şkalasına çevrilir.
  • Aldığınız əlavə bal test balına yığılaraq yekun qəbul balını formalaşdırır.

Praktiki nəticə: 4–5 attestat ortalaması ilə imtahana girənlər 3–4 ortalaması olanlardan adətən 30–60 bal üstün başlayırlar. Bu, sərhəddə olan ixtisaslarda qəbulu və ya pulsuz yeri qətiləşdirə biləcək həcmdir.

3. İmtiyaz balları

Qanunvericiliklə müəyyən kateqoriyalara əlavə bal və ya güzəştli qəbul hüququ verilir. Aşağıda ən geniş yayılmış imtiyaz tipləri:

Şəhid övladları

Vətən Müharibəsi və I Qarabağ Müharibəsi şəhidlərinin övladları üçün dövlət hesabına yer ayrılır.

Müharibə əlilləri və övladları

Müəyyən qrup üzrə əlavə bal və ya güzəştli yer.

Beynəlxalq olimpiada qalibləri

Müvafiq fənn üzrə tanınan beynəlxalq olimpiadanın qızıl/gümüş/bürünc medalçılarına müvafiq ixtisaslara birbaşa qəbul.

İdman dərəcəsi sahibləri

Beynəlxalq səviyyədə yerli idmançılar üçün bədən tərbiyəsi və idman ixtisaslarında imtiyaz.

İmtiyaz tələbi sənədli formada təqdim edilməlidir — sadəcə "şəhid övladıyam" yazısı kifayət etmir, müvafiq qurumdan rəsmi arayış lazımdır. Sənədlər DİM-in elan etdiyi vaxt çərçivəsində təqdim olunmalıdır, gec qalanlara imtiyaz tətbiq edilmir.

4. Pulsuz, ödənişli və xüsusi qəbul

Eyni ixtisas üçün üç fərqli qəbul forması var və hər biri öz keçid balına malikdir:

  • Dövlət sifarişi (pulsuz) — ən yüksək keçid balı tələb olunur. Tibb və hüquq kimi rəqabətli ixtisaslarda 650+ bal lazım gəlir.
  • Ödənişli — daha aşağı keçid balı, tədris üçün ödəniş edirsiniz. Tibb və mühəndislik üçün ödəniş ildə 3 000–7 000 AZN aralığındadır.
  • Xüsusi qəbul — şəhid övladları, müharibə iştirakçıları və xüsusi qrup üzrə nəzərdə tutulan kvota.

Pulsuz təhsilə düşmək üçün ən vacib amil testi yüksək yazmaqdır — attestat balı və imtiyazlar yardımçı amillərdir, lakin əsas həcmi test özü təşkil edir.

5. Praktiki nümunə — bal kalkulyasiyası

Tutalım abituriyent II qrup üzrə imtahana girir və hüquq ixtisasını hədəfləyir:

  • Test balı: 540 / 700 (Riyaziyyatdan 180, Tarixdən 200, Coğrafiyadan 160).
  • Attestat balı: orta hədd 4.6 → DİM əmsalı ilə təxminən +45 bal.
  • İmtiyaz: yoxdur → 0 bal.
  • Yekun qəbul balı: 540 + 45 = 585 bal.

585 ballıq nəticə hüquq ixtisasının ödənişli yerinə kifayət etsə də, dövlət sifarişli (pulsuz) yer üçün adətən 620+ bal tələb olunur. Bu vəziyyətdə abituriyentin iki seçimi var: ödənişli yerə yazılmaq və ya növbəti il imtahanı təkrar verib daha yüksək nəticə hədəfləmək.

Tez-tez edilən səhvlər

  • Attestat ortalamasını yanlış hesablamaq. Bütün siniflərin (IX, X, XI) orta həddi nəzərə alınır, təkcə son sinifin yox.
  • İmtiyaz sənədlərini gecikdirmək. DİM elan etdiyi tarixdən sonra qəbul edilmir — gecikdirsəniz imtiyazınız itir.
  • Səhv qrupa imtahan vermək. Hədəf ixtisasınız hansı qrupa aid olduğunu DİM-in ixtisas kitabçasından mütləq yoxlayın. III qrup imtahanı verən abituriyent tibb ixtisasına başvura bilməz.
  • Mənfi balamanı unutmaq. "Bilmədiyim sualı təxminən cavablandırım" yanaşması adətən bal qazandırmır, çünki səhv cavabın cəriməsi var.
  • Pulsuz və ödənişli yerin balını qarışdırmaq. Eyni ixtisasın iki ayrı keçid balı var; siyahıda hansını gördüyünüzü yoxlayın.

Tez-tez verilən suallar

DİM-in maksimum balı nə qədərdir?

Test hissəsindən maksimum 700 bal toplamaq olur. Attestat balı və imtiyazlar bu balın üzərinə əlavə olunur, ona görə yekun qəbul balı 700-ü keçə bilər.

Attestat balı necə əlavə olunur?

Attestatdakı qiymətlərin orta həddi DİM-in elan etdiyi əmsallarla bal şkalasına çevrilir və test balına əlavə olunur. Beləliklə eyni testi yazan iki abituriyentdən məktəbi güclü olan üstünlük qazanır.

Hansı imtiyazlar var?

Şəhid övladları, müharibə əlilləri, beynəlxalq olimpiada qaliblərinə və müəyyən idman dərəcəsi sahiblərinə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş əlavə bal və ya birbaşa qəbul imkanı verilir.

Pulsuz təhsil üçün neçə bal lazımdır?

Yer sayı və rəqabətlə dəyişdiyi üçün dəqiq rəqəm hər il fərqlənir. Tibb və hüquq kimi yüksək tələbatlı ixtisaslarda dövlət sifarişli yer üçün adətən 600+, ən rəqabətli olanlarda 650+ bal tələb olunur.

İki dəfə imtahan vermək olar?

Bəli — qəbul olmasanız və ya nəticədən razı qalmasanız növbəti il yenidən imtahan verə bilərsiniz. Bal əvvəlki ildən gətirilmir, ona görə imtahanı baştan verirsiniz.

Səhv cavabın cəriməsi nə qədərdir?

Hər səhv cavab düzgün cavabın bal həcminin müəyyən faizini geri çıxarır (təxminən 1/4). Bu səbəbdən tamamilə təxmini cavablar adətən bal qazandırmır — bilmədiyiniz sualları boş buraxmaq daha az risklidir.